BestuurdersBlog oktober 2018 – Leerlingen of kinderen?

Professionals worden geacht hun doelgroepen ook professioneel te omschrijven. Zo heeft een advocaat het over ‘cliënten’. Een arts spreekt zijn doelgroep aan als ‘patiënt’, terwijl een gemeenteambtenaar zijn mond vol heeft van ‘burgers’. Een hotelreceptionist spreekt over ‘gasten’, in het theater ben ik ineens een ‘bezoeker’ en een vakkenvuller in een supermarkt spreekt me aan als ‘klant’. En in onderwijs? Wij spreken over ‘leerlingen’ en op latere leeftijd over ‘studenten’. Vooral in beleidstaal is er een zekere druk op ‘professionele communicatie’. De veronderstelling is: hoe zakelijker en professioneler beleid is beschreven, hoe meer objectiviteit en zuiverheid er ontstaat. Er is wat mij betreft niets mis met professionaliteit en zakelijkheid in het onderwijs. Wel heb ik moeite met een gebrek aan (mede)menselijkheid en warmte. Ik praat dan ook veel liever van kinderen en jongeren. Dat zijn namelijk woorden die over de mens achter de administratieve eenheid ‘leerling’ gaan. Ik noem onze scholen immers ook geen ‘Brinnummers’. De kilte die deze professionele beleidstaal uitstraalt, staat in schril contrast met de warmte die bij het onderwijs hoort en past.

Eén van de grootste, vaak onuitgesproken, behoeften van kinderen en jongeren is om gezien te worden. Opgemerkt worden door anderen, je gewaardeerd worden en je geliefd voelen. Deze behoefte is een universele behoefte en overstijgt overigens de leeftijdsfase van de mens – het is behoefte van jong en oud, man en vrouw, arm en rijk en wit en zwart. Kinderen en jongeren het gevoel geven dat ze ertoe doen op deze aarde is misschien wel het grootste geschenk dat wij hen in het onderwijs kunnen geven. Voor de een vormt dit onze fundamentele pedagogische opdracht, voor mij is het zelfs een onderwijsoverstijgende menselijke opdracht. Woorden die we als mensen gebruiken om deze opdracht vorm en invulling te geven, doen ertoe. Woorden schetsen een beeld van de werkelijkheid of gewenste werkelijkheid. Hoe vaker we spreken van leerlingen, hoe (onbewust) meer afstand er ontstaat tussen volwassenen en kinderen. Woorden hebben de neiging een ‘self fulfilling prophecy’ te worden. En laten we dat dan juist op een positieve en menselijke manier doen. Nabijheid en menselijkheid binnen (en buiten) het onderwijs creëren, begint wat mij betreft daarom bij het aanspreken van kinderen als kinderen en jongeren als jongeren.

Dave Ensberg-Kleijkers
Voorzitter College van Bestuur van Stichting Biezonderwijs

XHTML: U kunt deze tags gebruiken: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>