BestuurdersBlog mei 2018 – Regulier als het kan, speciaal als het moet – als het maar samen is

Op 18 mei presenteert Inge Zweers haar proefschrift ‘Shape sorting” students for special education services?’ bij de Universiteit Utrecht. Haar proefschrift volgt op haar onderzoek naar leerlingen met gedragsproblemen. Deze leerlingen zijn allen gestart in het regulier onderwijs, maar gedurende het onderzoek ging een deel van hen naar het speciaal onderwijs (‘exclusie’) en een deel bleef in het regulier onderwijs (‘inclusie’). Het nieuwsbericht van de universiteit hierover verscheen eind april en meteen zag ik het via allerlei sociale media langskomen. Zweers’ onderzoek laat namelijk zien dat leerlingen in het speciaal onderwijs na anderhalf jaar “gemiddeld genomen beter presteren” dan vergelijkbare leerlingen in het regulier onderwijs. En daarmee ontstaat er een welkom en gezond tegengeluid in een tijd waarin geregeld het evangelie van ‘100% inclusie voor 100% van de leerlingen’ wordt gepredikt – soms met daarbij een pleidooi voor opheffing van het speciaal onderwijs. Ik hoop dat met het onderzoek van Zweers de nuance en redelijkheid in het debat over ‘inclusief onderwijs’ weer terugkeert.

“Eenvoudigweg alle leerlingen met gedragsproblemen in het regulier onderwijs handhaven lijkt niet nastrevenswaardig. Plaatsing in het speciaal onderwijs kan het academisch en sociaal-emotioneel functioneren van leerlingen met gedragsproblemen duidelijk bevorderen en vormt een realistisch alternatief voor inclusie in het regulier onderwijs.” Een duidelijke conclusie van kind- en jeugdpsycholoog Zweers. En voor mij als bestuurder van Biezonderwijs zeer herkenbaar. Soms is een speciale, exclusieve plek voor een kind de beste plek om tot leren en algehele ontwikkeling te komen. Dat kan tijdelijk zijn, maar ook voor een langere periode. Sommigen in ons land beschouwen ‘passend onderwijs’ ten onrechte als synoniem voor ‘inclusief onderwijs’. Passend onderwijs houdt voor mij in: zo regulier en thuisnabij mogelijk. Met nadruk op het woord ‘mogelijk’. Want vaak genoeg merken we dat onze ‘speciale’ leerlingen die vaak een historie hebben in het regulier onderwijs, daar niet op de juiste plek zaten. Maar het tegenovergestelde komt ook voor: kinderen die bij ons in het speciaal onderwijs niet (volledig) op de juiste plek zitten.

Vandaar dat Biezonderwijs via ons strategisch meerjarenbeleidsplan 2016-2020 inzet op meer ‘hybridisering’: het vermengen van het regulier met het specialistisch onderwijs om het kinderen het beste van beide werelden te geven. Daar zijn we nu concreet mee bezig via onder andere de pilot ‘Ontwikkelkracht’, samen met collega-onderwijsinstelling Xpect Primair. Bij onze scholen voor speciaal (basis)onderwijs wordt via deze pilot de mogelijkheid geboden om leerlingen die in het regulier basisonderwijs uitvallen, te plaatsen voor een tijdelijke ‘observatieplaats’ (of gastleerlingschap). “Dit start met een observatie op de school van herkomst en van daaruit wordt, samen met de leerkracht, ouders en de betrokken school een plan van aanpak gemaakt. Het doel is het kind versterken, maar ook de leerkracht van de reguliere basisschool, zodat de leerling na de afgesproken periode weer kan terugkeren. Het einddoel is thuiszitters te voorkomen: elk kind heeft recht op onderwijs”, aldus het pilotplan.

En wellicht dat er in de nabije toekomst nog meer van dit soort ‘mengvormen’ van regulier en specialistisch onderwijs mogelijk blijken te zijn. Ik denk onder andere aan initiatieven samen met onze (jeugd)zorgpartners die kunnen leiden tot minder voltijdplaatsingen in het speciaal onderwijs. Kinderen zouden dan wellicht deels naar het regulier en deels naar het speciaal onderwijs naar school kunnen. Deze ontwikkelingen vragen om creativiteit en een open blik zonder vooroordelen ten opzichte van het regulier of specialistisch onderwijs. Maar vooral: het vraagt van alle betrokken onderwijspartijen om het belang van het kind centraal te stellen en daaromheen samen met ouders oplossingen op maat te organiseren. Dan kunnen we dogma’s als ‘100% inclusie’ of ‘Specialer is altijd beter’ eindelijk eens achter ons laten en de lessen van onderzoekers als Inge Zweers inhoudelijk optimaal benutten.

Dave Ensberg-Kleijkers

XHTML: U kunt deze tags gebruiken: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>