BestuurdersBlog februari 2018: Aanpak lerarentekort

Aanpak lerarentekort is chefsache

Zo’n anderhalf jaar geleden was Nederland in rep en roep over de vluchtelingencrisis. De onrust rondom de komst van een groep asielzoekers naar het Drentse dorpje Oranje bracht premier Rutte ertoe om publiekelijk op te roepen om de rust in het land te bewaren. De aanpak van de vluchtelingencrisis was niet alleen een zaak van de betreffende staatssecretaris, Rutte zat er hoogstpersoonlijk bovenop – want dit was immers “Chefsache”. Om eraan toe te voegen: “De chef is nooit afwezig. Zelfs als hij op reis is, houdt hij telefonisch voortdurend de regie.” Anno 2018 neemt lerarentekort in ons land astronomische proporties aan en vormt het een bedreiging voor de toekomst van het funderend onderwijs. En dat kan vele, vele ongewenste gevolgen hebben voor ons land. Tijd dus om de aanpak van het lerarentekort ook tot ‘Chefsache’ te verklaren.

Het lerarentekort is onderdeel van een breder gevoel van onbehagen in het funderend onderwijs. Leraren in het primair onderwijs voeren al maanden herhaaldelijk actie en blijven, ondanks tussentijdse akkoorden en akkoordjes over extra geld voor vermindering van de werkdruk, staken. Hun collega’s uit het voortgezet onderwijs staan inmiddels op het punt om hun voorbeeld te volgen uit ontevredenheid over de nieuwe cao. Maar het grootste knelpunt voor mij als onderwijswerkgever is niet zozeer het salaris en de werkdruk: het lerarentekort blijft verreweg de meest hardnekkige doorn in mijn oog.

Onlangs betoogde vakbondsbestuurder Eugenie Stolk van de Algemene Onderwijsbond dat de ambtenaren van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW) geen probleem zien in het lerarentekort. “Al jaren schermt men op het ministerie van OCW met een scenario waarbij structureel tien tot vijftien procent minder leraren worden ingezet in het primair onderwijs. Dat moet dan worden opgevangen met andere onderwijsvormen en meer ondersteuners. Het reddingsplan van Rutte-3 – werkdrukbestrijding als zwaartepunt en salarisherstel als bijzaak – brengt dit scenario nabij.” Of Stolk nu wel of geen gelijk heeft, het kabinet heeft de schijn tegen. Het woord ‘lerarentekort’ ontbreekt volkomen in het regeerakkoord van Rutte III en de enige maatregel die erin is opgenomen, is het “differentiëren in de lerarenopleidingen”. Op zichzelf een prima maatregel om meer gespecialiseerde leraren op te leiden, maar bij lange na onvoldoende om dit hardnekkige probleem het hoofd te bieden. Want een probleem is het zeker. Op de site van het ministerie staat dat het lerarentekort in alleen al het primair onderwijs in het jaar 2020 oploopt naar 4.000 fte. “En dat als we niets doen, dit tekort in 2025 oploopt naar 10.000 fte”, vullen de Haagse ambtenaren aan.

Eerlijk gezegd, voelt het in onze onderwijspraktijk in Tilburg nu al alsof het 2025 is. Als werkgever voor gespecialiseerde vormen van primair en voortgezet onderwijs kan ik nauwelijks aan voldoende en voldoende goed personeel komen. Onze vacatures staan steeds langer open. Blijven soms maandenlang onbeantwoord. Als gevolg daarvan worden groepen soms groter, neemt de werkdruk van collega’s die er wél zijn toe en zie ik ook het ziekteverzuim ongewenst en onacceptabel grote proporties aannemen. Sommige van onze scholen hebben een ziekteverzuimpercentage van meer dan 10%. Het zijn ons leraren (en andere collega’s) die de kwaliteit van ons onderwijs bepalen. Als er onvoldoende mensen zijn om ons werk te doen, is het logisch dat de kwaliteit op termijn ook achteruit gaat. Waardoor kinderen en jongeren zich niet optimaal kunnen ontwikkelen. Met alle gevolgen van dien voor onze samenleving en (kennis)economie. Een land als Nederland kan zich niet veroorloven om een suboptimaal opgeleide beroepsbevolking te hebben. Niet goed voor het welzijn van individuen en daarmee niet voor ons als collectief. Bovendien ook niet goed voor onze welvaart. En zo raakt het lerarentekort op termijn het gehele land en vrijwel iedere vezel van onze samenleving.

Redenen te meer om de aanpak van het lerarentekort in het funderend onderwijs onder de directe regie van premier Rutte te plaatsen. Niet dat dat zaligmakend is, de goede man kan immers geen ijzer met handen breken, maar de symbolische uitstraling van zo’n daad is wel ijzersterk en vertrouwenwekkend. Rutte kan hierin uiteraard blijven samenwerken met minister Slob, om gezamenlijk met de gehele onderwijssector tot een stevig en meerjarig deltaplan te komen. Een plan met maatregelen voor de zowel korte als (middel)lange termijn. Zodat ik als onderwijswerkgever binnenkort weer voldoende goede leerkrachten in huis heb en de kinderen en jongeren kunnen blijven rekenen op een bevlogen en kundige juf of meester.

Dave Ensberg-Kleijkers

Reacties

  1. Marlon Lichtleitner

    Beste heer Ensberg-Kleijkers,

    SOML heeft deze week een plan gelanceerd om docenten die bij ons in de overformatie dreigen te raken te detacheren naar besturen elders in het land waar er sprake is van een lerarentekort. Graag zouden wij met u en uw organisatie in contact komen om gezamenlijk te onderzoeken wat we voor elkaar kunnen betekenen.

    Met vriendelijke groet,
    Marlon Lichtleitner
    Controller, Stichting Onderwijs Midden-Limburg

XHTML: U kunt deze tags gebruiken: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>