BestuurdersBlog april 2018 – Politici zouden jongeren het goede voorbeeld moeten geven

In de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 2017 mocht ik op twee van onze scholen voor voortgezet speciaal onderwijs met leerlingen in gesprek gaan over politiek en democratie. Het viel me op hoeveel jongeren inhoudelijk weet hebben van wat er zich in politiek Den Haag afspeelt. Ook werd klip en klaar duidelijk dat onze jongeren met een ernstig gedragsprobleem of psychiatrische stoornis een duidelijke mening hebben over de houding van politieke leiders. Anders gezegd; het gedrag van Haagse politici wordt nauwlettend gevolgd door de burgers van morgen. Vica versa heb ik niet altijd de indruk dat politici zich realiseren dat zij voor jongeren, ook in het speciaal onderwijs, een voorbeeldfunctie hebben. Politici die elkaar tijdens een debat over dividendbelasting uitmaken voor ‘leugenaar’ of naar elkaar schreeuwen dat ze ‘normaal moeten doen’, zijn aan de orde van de dag. Mijn stelling is dan ook: ‘hoe meer politici waarden en normen respecteren in de Kamer, hoe meer onze leerlingen dat ook zullen doen binnen en buiten het klaslokaal’.

Menig onderwijskundig en pedagoog weet hoezeer het onderwijs kinderen en jongeren kan ‘vormen’. Niet alleen via de inhoud van hun lesstof, maar zeker ook door de persoonlijke opstelling van de leerkracht. De Onderwijsraad deed daar interessant onderzoek naar in 2011. “Het is belangrijk dat aandacht voor vorming op een eigentijdse manier gebeurt. Kinderen en jongeren hebben behoefte aan brede cultuuroverdracht, waaronder kennis van tradities en moraal. Ze zullen deze kennis niet gauw meer op andere plekken kunnen opdoen. Scholen en leraren hebben de taak kinderen en jongeren in te leiden in de opgebouwde kennis en (morele) tradities, zowel door kennisoverdracht als door voorbeeldgedrag en regels.” Interessant daarbij is ook dat de Onderwijsraad oog heeft voor de specifieke opstelling van de huidige generatie kinderen en jongeren. “Tegenwoordig zijn authenticiteit en persoonlijke ervaring belangrijk. (…) Hedendaagse jongeren worstelen soms met de vele keuzemogelijkheden of zijn soms ook sterk gericht op onmiddellijke behoeftebevrediging.”

Juist voor de kinderen en jongeren die nu opgroeien en naar school gaan, is het van belang dat leraren authentieke mensen zijn die hun kwetsbaarheid durven te laten zien. Leraren die tegelijk ook pedagogische leiders zijn en zich bewust zijn van hun voorbeeldfunctie, om vanuit dat besef te investeren in het vormen van jongeren  tot – binnen hun vermogen –  zelfdenkende, zelfredzame en zelfbewuste burgers. Persoonlijke verhalen van leraren in combinatie met goede lesstof en overgedragen via een inspirerende vorm van didactiek: dat maakt een les voor jongeren écht uitdagend en memorabel. Als ik op werkbezoek mag zijn op de scholen van Biezonderwijs zie ik onze leerkrachten dit in de praktijk brengen. Som zeg ik tegen mezelf – en niet tegen de leerkracht om hem/haar niet in verlegenheid te brengen – ‘dat lijkt wel een pedagogisch-didactische magie; die leerkracht is een tovenaar!’.  Dat heb ik vooral als leerkrachten erkennen dat de theoretische lesstof voor onze doelgroep ontoereikend is om optimaal tot hun verbeelding te spreken en vervolgens hun eigen levenservaring inzetten. Een leven vol met zowel positieve als negatieve ervaringen, want zo is het leven nu eenmaal. En juist vanuit die soms pijnlijke mix van levensingrediënten ontstaan de meest smaakvolle pedagogische gerechten, bereid én geserveerd door een magische topkok die we ‘leerkracht’ noemen. Gerechten op een bedje waarden en een saus van normen.

En dan kijk ik weer naar Haagse politici. Mensen die in potentie ook pedagogische leiders en voorbeeldfiguren voor onze jongeren kunnen zijn. Als ik het Haagse gekrakeel soms hoor, zou ik hen het liefst uitnodigen om stage te lopen bij onze leerkrachten in het (voortgezet) speciaal onderwijs. De manier waarop we met elkaar omgaan, bepaalt niet alleen wie we zelf zijn: het bepaalt ook hoe onze jongeren willen zijn en zich vormen. En als politici vervolgens na hun stageperiode weer terugkeren in de Kamer én daadwerkelijk ander, meer respectvol en authentiek gedrag laten zien, dan kunnen onze leerkrachten nóg effectiever zijn met het vormen van onze jongeren.

Dave Ensberg-Kleijkers

XHTML: U kunt deze tags gebruiken: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>